Dr. Öğr. Üyesi Büşra Sıdıka Kaya’nın Editörlüğünü Üstlendiği ‘Memlük Entelektüel Tarihi I-II’ Kitapları Okuyucuya Sunuldu

İslami İlimler Fakültesi Öğretim Üyemiz Dr. Büşra Sıdıka Kaya’nın editörlüğünü üstlendiği, “Memlük Entelektüel Tarihi I: Literatür Değerlendirmesi” ve “Memlük Entelektüel Tarihi II: Ulemâ Aileleri” adlı iki kitap, Ekim 2026’da İbn Haldun Üniversitesi Yayınları’ndan çıktı. İki ciltlik eser, çeşitli üniversitelerden araştırmacı ve akademisyenler tarafından kaleme alındı.

Memlükler dönemi; İslâm tarihinin siyasî, toplumsal ve ilmî dönüşümlerinin yoğun biçimde yaşandığı bir zaman dilimini ifade ediyor. Mısır ve Suriye merkezli olarak şekillenen bu dönem, ulemânın ilmî faaliyetleri, eğitim kurumları, telif gelenekleri ve bilgi üretim süreçleri bakımından İslâm medeniyetinin önemli safhalarından birine karşılık geliyor. Son yıllarda artan akademik çalışmalar, Memlük döneminin yalnızca siyasî tarihiyle değil, entelektüel ve ilmî birikimiyle de yeniden değerlendirilmesini mümkün kılıyor.

Literatür Ekseninde Memlük Entelektüel Tarihi

“Memlük Entelektüel Tarihi I: Literatür Değerlendirmesi”, Memlük dönemi entelektüel tarihine dair güncel araştırmaları bir araya getirerek alanın mevcut birikimini değerlendiriyor. Eserde ulemânın mansıplarla ilişkileri, hadis rivayet geleneği, tefsir ve fıkıh literatürü, tarih yazıcılığı, hukuk kurumları, ulemâ aileleri, siyaset düşüncesi ve Memlük-Osmanlı geçiş dönemine ilişkin çalışmalar literatür ekseninde ele alınıyor.

Böylece alanın temel araştırma konuları, öne çıkan metodolojik yaklaşımları ve tartışma başlıkları bütüncül bir çerçevede inceleniyor.

Çeşitli araştırmacıların katkılarıyla hazırlanan bu çalışma, Memlük entelektüel tarihine yönelik araştırmalar için bir literatür değerlendirmesi sunuyor; mevcut çalışmaların imkân ve sınırlarını ortaya koyarken yeni araştırmalara zemin hazırlamayı hedefliyor.

Bilginin Aileler Aracılığıyla Aktarımı ve Yeniden Üretimi

“Memlük Entelektüel Tarihi II: Ulemâ Aileleri” adlı eserde ise, Memlük entelektüel hayatı; ulemâ aileleri, hoca-talebe ilişkileri, metin merkezli bilgi üretimi ve şehirler arası ilmî dolaşım ekseninde ele alınıyor.

Eserde; Makrîzî, Bulkînî, İbn Cemâa, Irâkî, Teymiyye, Karâfî, Fâsî ve İbnü’l-Verdî gibi önde gelen ulemâ aileleri üzerinden ilmî otoritenin teşekkülü, mezhepsel aidiyetler, biyografik yazım, sosyal sermaye, ilmî hareketlilik ve merkez-çevre ilişkileri farklı yönleriyle inceleniyor. Böylece bilginin, kurumsal yapıların yanı sıra aileler, ilmî çevreler ve metinler aracılığıyla aktarılışı ve yeniden üretim süreçleri değerlendiriliyor.

Çeşitli araştırmacıların katkılarıyla hazırlanan bu çalışma, Memlük dönemi ulemâ çevrelerine ilişkin güncel araştırmaları bir araya getirirken; ilişkisel ve çok boyutlu bir yaklaşım çerçevesinde Memlük entelektüel tarihine dair tartışmalara katkı sunmayı hedefliyor.

Dr. Öğretim Üyemiz Büşra Sıdıka Kaya ve yayınlarda emeği geçen araştırmacıları tebrik ediyor, bu iki eserin bilim camiasına büyük katkıları olmasını diliyoruz.