Üniversitemizde “Osmanlı’da Tefsir Faaliyetleri Uluslararası Sempozyumu” Gerçekleştirildi

Üniversitemizde “Osmanlı’da Tefsir Faaliyetleri Uluslararası Sempozyumu” Gerçekleştirildi
İslami İlimler Fakültemiz tarafından düzenlenen “Osmanlı’da Tefsir Faaliyetleri I (1299–1600)” Uluslararası Sempozyumu, Süleymaniye Yerleşkemizde yer alan Salis Medrese’de gerçekleştirildi.

Üniversitemiz İslami İlimler Fakültesi tarafından düzenlenen “Osmanlı’da Tefsir Faaliyetleri I (1299–1600)” Uluslararası Sempozyumu, 7–8 Kasım 2026 tarihlerinde Süleymaniye Yerleşkesi’nde yer alan Salis Medrese’de gerçekleştirildi.

Yurt içi ve yurt dışından araştırmacıların katılımıyla düzenlenen sempozyumda, Osmanlı tefsir geleneğinin kuruluşundan XVI. yüzyılın sonuna kadar geçirdiği ilmî gelişim farklı yönleriyle ele alındı.

İlim Tarihinin Önemli Bir Parçası Olarak Tefsir Faaliyetleri

Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir parçasını oluşturan tefsir faaliyetlerini bütüncül bir yaklaşımla incelemeyi amaçlayan sempozyumda, beş oturumda toplam yirmi tebliğ sunuldu. Erken dönem Osmanlı müfessirlerinin ilmî kimliklerinden tefsir literatürünün oluşumuna, tefsir yöntemleri ve kaynaklarından şerh-hâşiye geleneğine kadar pek çok mesele, alanında uzman akademisyenler tarafından değerlendirildi.

Sempozyumun ilk gününde, Osmanlı tefsir geleneğinin kuruluşu ve aidiyet meselesi üzerinde durularak erken dönem müfessirlerinin kimlikleri, ilmî çevreleri ve tefsir faaliyetlerinin gelişiminde etkili olan unsurlar tartışıldı. Ardından Molla Fenârî ve Molla Gürânî gibi Osmanlı ilim geleneğinin önde gelen isimleri üzerinden erken dönem tefsir çalışmalarının yöntemleri, kaynak kullanımı ve önceki ilmî geleneklerle ilişkileri incelendi. Günün son oturumunda ise Beyzâvî ve Zemahşerî tefsirleri etrafında gelişen şerh ve hâşiye literatürü ele alınarak Osmanlı âlimlerinin bu eserlerle kurdukları ilmî ilişki ve tefsir geleneğine katkıları değerlendirildi.

Farklı Tefsir Yaklaşımları ve Telif Türleri

Sempozyumun ikinci gününde Osmanlı tefsir literatüründeki farklı telif türleri ve yorum yöntemleri gündeme geldi. İbn Kemal Paşa’nın tefsir faaliyetleri, muhâkemât türü eserler ve farklı coğrafyalardaki tefsir gelenekleriyle mukayeseli incelemeler üzerinde duruldu. Son oturumda ise Ebüssuûd Efendi’nin tefsiri dil, belâgat ve siyaset gibi farklı disiplinlerle ilişkisi bakımından değerlendirilirken Osmanlı âlimlerinin belirli âyetler üzerine kaleme aldıkları müstakil risaleler de ele alındı.

İki gün boyunca gerçekleştirilen sunum ve müzakerelerde, Osmanlı tefsir faaliyetlerinin yalnızca müstakil tefsir eserleriyle sınırlı olmadığı; şerh, hâşiye, ihtisar, muhâkemât ve âyet risaleleri gibi farklı telif türleri üzerinden zengin bir ilmî birikimin oluştuğu ön plana çıktı.

Ayrıca yazma eserlerin tespiti ve incelenmesi, metinlerarası ilişkilerin ortaya konulması ve Osmanlı tefsir mirasının önceki ilmî geleneklerle irtibatının araştırılması gibi konuların önemi vurgulandı.

Sempozyum, Prof. Dr. Mehmet Çiçek, Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Faruk Güney ve Dr. Öğr. Üyesi İhsan Kahveci’nin katılımıyla gerçekleştirilen genel değerlendirme ve kapanış oturumuyla sona erdi.

Osmanlı tefsir tarihinin farklı dönemlerini ve meselelerini ilmî bir zeminde tartışmaya açan sempozyum, alandaki mevcut araştırmaların bir araya getirilmesine, araştırmacılar arasında akademik etkileşimin güçlendirilmesine ve Osmanlı tefsir mirasına yönelik yeni çalışmaların teşvik edilmesine katkı sağladı.

Fotoğraflar