Salis Medrese’de “Zaruretin Yansımaları: Biyofıkıh Perspektifinden Zaruret İlkesinin Kullanımı” Çalıştayı Gerçekleştirildi

Doç. Dr. Tuba Erkoç Baydar yürütücülüğündeki “TÜBİTAK 3501: Biyofıkhın/Biyoetiğin Temel İlkeleri” projesi kapsamında İslami İlimler Fakültemiz tarafından düzenlenen “Zaruretin Yansımaları: Biyofıkıh Perspektifinden Zaruret İlkesinin Kullanımı” başlıklı çalıştay, 26 Eylül 2026 tarihinde İbn Haldun Üniversitesi Süleymaniye Yerleşkesinde yer alan Salis Medrese’de gerçekleştirildi.

Biyofıkıh alanında zaruret ilkesinin teorik temelleri ve güncel uygulama alanlarının ele alındığı çalıştay; İslami ilimler, fıkıh, biyoetik ve çağdaş tıp meseleleri bağlamında farklı disiplinlerden akademisyenleri bir araya getirdi. Program, zaruret kavramının klasik fıkıh mirası içerisindeki yerinden günümüz hayat meselelerine yönelik kullanım alanlarına uzanan kapsamlı değerlendirmelere sahne oldu.

Açılış konuşmaları ve proje tanıtımı bölümüyle başlayan çalıştayda, İslami İlimler Fakültesi Dekanımız Prof. Dr. Hacı Mehmet Günay açılış konuşmasını gerçekleştirdi. Ardından Doç. Dr. Tuba Erkoç Baydar, “Biyofıkhın/Biyoetiğin Temel İlkeleri” projesi kapsamında yürütülen çalışmalar hakkında katılımcılara bilgi verdi.

Zaruret Kavramına Yaklaşımlar

Programın ilk oturumunda “Zaruret İlkesinin Teorik Çerçevesi” başlığı ele alındı. Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman Haçkalı başkanlığında gerçekleştirilen oturumda Hande Yavuz Kan tarafından “Zaruret Kavramının Mahiyeti ve Teorik Çerçevesi: Tuhfetü’l-Muhtâc Üzerinden Mezhep İçi Bir Değerlendirme”, Doç. Dr. Tuba Erkoç Baydar tarafından ise “Teoriden Tatbike Zaruret: Canlı Kalkan Meselesinin Fıkhî Analizi” başlıklı sunumlar gerçekleştirildi. 

Çalıştayın ikinci oturumunda “Hayatın Zaruret İlkesi Çerçevesinde Ele Alınması” konusu değerlendirildi. Prof. Dr. Bilal Aybakan başkanlığındaki oturumda Dr. Mustafa Karapınar “Canın Korunması İlkesi Bağlamında Beyin Ölümü”, Fatma Betül Hassanein ise “Zaruret İlkesi Bağlamında Yaşamı Sürdürmeye Yönelik Tıbbî Müdahalelerin Sınırı: DNR Talebi Örneği” başlıklı sunumlarını gerçekleştirdi.

Öğleden sonraki oturumda ise “Fetva Kurumlarında Zaruret İlkesinin Kullanımı” başlığı altında zaruret ilkesinin farklı fetva kurumları ve çağdaş fıkıh meseleleri bağlamındaki uygulamaları ele alındı. Prof. Dr. Abdullah Kahraman başkanlığında gerçekleşen oturumda Dr. Mehmet Ekim “Fetva Kurumlarının Zaruret Anlayışı: İslam Fıkıh Akademisi, Din İşleri Yüksek Kurulu ve Avrupa Fetva ve Araştırma Örneği”, Iklil Athroz Arfan ise “Necessity (Darura) at the Boundaries of Human Life: From Furū' Cases to MUI Bioethical Fatwas” başlıklı sunumlarını yaptı.

Zaruret İlkesinin Teorik ve Pratik Boyutları

Çalıştayın son bölümünde gerçekleştirilen değerlendirme ve müzakere oturumunda, gün boyunca ele alınan meseleler farklı yönleriyle tartışıldı. Prof. Dr. Abdullah Kahraman başkanlığında yürütülen oturumda, zaruret ilkesinin teorik boyutları ile güncel uygulama alanlarına ilişkin değerlendirmeler paylaşıldı. 

Akademik müzakereler ve karşılıklı fikir alışverişleriyle tamamlanan çalıştay, biyofıkıh alanında güncel meselelerin klasik fıkıh birikimiyle birlikte değerlendirilmesine katkı sunarken, gelecekte yapılacak ilmî çalışmalara ve projelere yönelik önemli bir zemin oluşturdu.

Çalıştayın gerçekleştirilmesinde emeği geçen akademisyenlerimize, katkı sunan tüm katılımcılarımıza ve özellikle de başta Doç. Dr. Tuba Erkoç Baydar Hocamız olmak üzere proje ekibinde yer alan Dr. Mustafa Karapınar’a, Büşra Nur Mete’ye, Iklil Athroz Arfan’a, Fatma Betül Hassanein’e, Hande Yavuz Kan’a ve Arş. Gör. Besim Enes Alper’e teşekkür eder, bu tür ilmî faaliyetlerin yeni araştırmalara vesile olmasını temenni ederiz.